به گزارش پایگاه خبری تحلیلی« پیام راسک» به نقل از عصر هامون مهرداد عرب اول،، بیان کرد: اولویت نخست ما، تدوین نقشه راه جامع و مبتنی بر آمار دقیق است. باید پروژهها بر اساس نیاز واقعی و اثرگذاری سریع بر معیشت مردم اولویتبندی شوند. از حوزه اشتغال و مهارتآموزی گرفته تا زیرساختهای آب، برق و راه، نیاز به نگاهی هماهنگ و قوی داریم.
وی افزود: سازمان مدیریت و برنامهریزی استان به عنوان بازوی فنی و اجرایی، آماده است تا با ارائه دادههای دقیق، پایش مستمر و تسهیل هماهنگی بین بخشی، زمینه تحقق اهداف ستاد را فراهم کند. ما پیگیر آن هستیم که تصمیمات این ستاد به سرعت در بودجهریزی و برنامهریزیهای عملیاتی استان منعکس شود.
ابرچالشهای هفتگانه سیستان و بلوچستان در مسیر توسعه
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی سیستان و بلوچستان با اشاره به اینکه سهم این استان از تولید ناخالص داخلی کشور تنها ۰/۸ درصد است، هفت ابرچالش اصلی پیش روی توسعه استان را برشمرد و گفت: این چالشها با وجود ظرفیتهای بینظیری مانند دو منطقه آزاد، مرزهای طولانی آبی و خاکی، و وسعت ۱۰ درصدی کشور، همچنان این استان را از جایگاه واقعی خود دور نگه داشته است.
عرب اول، با اشاره به شاخصهای نگرانکننده اقتصادی استان گفت: سهم ناچیز ۰/۸ درصدی سیستان و بلوچستان از تولید ناخالص داخلی کشور، با توجه به تمامی ظرفیتهای استثنایی آن، اصلاً زیبنده نیست. این تناقض آشکار، مجموعهای از چالشهای ساختاری را نشان میدهد که سالهاست گریبانگیر توسعه استان شدهاند.
وی به «هفت ابرچالش» اصلی اشاره کرد و اولین و پایهایترین مشکل را ضعف شدید زیرساختها در تمامی حوزهها عنوان کرد و ادامه داد: در حوزه راه، ریل، هوایی و حتی maritime (دریانوری) با ضعف مواجه هستیم. استان با داشتن بیش از ۱۶ هزار کیلومتر راه روستایی که بالاترین رقم در کشور است، تنها حدود ۳۵ درصد آن را آسفالت دارد. این فاصله با میانگین کشوری، بسیار قابل توجه است.
وی دومین ابرچالش را «ناپایداری منابع آب» دانست و افزود: این مشکل هم در حوزه سیستان با مسائل مربوط به حقابه و هم در جنوب استان با مدیریت نادرست سیلابها، سالهاست که به یک معضل حاد تبدیل شده و زندگی و معیشت را تحت تأثیر قرار داده است.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان با اشاره به اینکه سومین چالش، عدم بهرهبرداری از موقعیت مرزی و تجاری است، ادامه داد: همجوار با دو کشور تشنه کالا و خدمات هستیم، اما نتوانستهایم از این فرصت طلایی استفاده کنیم. برخی قوانین و آییننامههای دست و پاگیر، اجازه تصمیمگیری و عمل سریع را در استان میگیرند.
وی چهارمین معضل را گسترش «اقتصاد غیررسمی و قاچاق سوخت» عنوان و هشدار داد: این پدیده اگرچه برای عدهای درآمدی «سهلالوصول» ایجاد میکند، اما تبعات اجتماعی بسیار سنگینی دارد و حتی بخشی از نرخ بیکاری بالای استان را میتوان به جذابیت این نوع درآمدها نسبت داد.
عرب اول خاطرنشان کرد: «مشکل منابع انسانی و فرار سرمایههای انسانی» پنجمین چالش است و ۵۲ درصد نیروهای اداری استان، نیروی «ضمن خدمت» هستند. از طرفی، ماندگاری نیروهای متخصص و حتی بومی بسیار پایین است. فردی پس از سالها کسب تجربه و پختگی، استان را ترک میکند و ما نمیتوانیم او را نگه داریم.
وی ششمین چالش را «مهاجرت روستاییان به حاشیه شهرها» به دلیل مسائل معیشتی و طبیعی دانست و هفتمین و آخرین ابرچالش را «عدم سرمایهگذاری مناسب بخش دولتی و خصوصی» عنوان کرد و گفت: همانند استان همجوار (کرمان) که کارخانجات بزرگ دولتی در آن سرمایهگذاری شده، استان ما از این محروم مانده است. این عدم سرمایهگذاری، چرخه اقتصاد را با مشکل مواجه کرده است.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی سیستان و بلوچستان در پایان تأکید کرد: تشکیل «ستاد توسعه سیستان و بلوچستان» با محوریت سازمان برنامه و بودجه کشور، فرصتی تاریخی برای تمرکز ملی و طراحی راهحلهای یکپارچه برای این ابرچالشهاست. ما امیدواریم با هماهنگی همه دستگاهها، بتوانیم در مسیر بهبود شاخصها و تحقق عدالت جغرافیایی گامهای عملی و سریعی برداریم.
تدوین سند اجرایی توسعه سیستان و بلوچستان
وی در بخش دیگری از گفتگوی خود به موضوع «سند اجرایی توسعه سیستان و بلوچستان» و ابهامات پیرامون آن پرداخت و با بیان اینکه نیازهای مردم استان در حوزههای راه، آب، آموزش و بهداشت به خوبی شناخته شده است، افزود: ما به عنوان مدیران استان، به اندازه کافی و حتی بیش از حد، سند مصوب و بالادستی داریم که تاریخ مصرف آنها نگذشته است. مشکل، نبود سند نبوده، بلکه نبود اجرای منسجم و یکپارچه آنها بوده است.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تأکید کرد: مدیریت استان به دنبال نوشتن سند دیگری نبود. ما هر نیازی که استان داشته، در آن اسناد قید شده است. قرار نبود وقت را تلف کنیم. ما صرفاً خروجی این اسناد را یککاسه کردیم تا بگوییم از دولت چه میخواهیم. اسمش را گذاشتیم سند اجرایی چراکه کاملاً عملیاتی و برآمده از اسناد قبلی است.
وی از تشکیل جلسات متعدد با حضور ذینفعان مختلف خبر داد و گفت: تصاویر و مستندات این جلسات گسترده وجود دارد. ما با فرمانداران، بخشداران، نمایندگان مردم، اصناف، فعالان اقتصادی و جامعه دانشگاهی جلسات متعددی برگزار کردیم تا اطمینان حاصل کنیم خواستههای زمینی و فوری مردم در این سند اجرایی بازتاب یافته است.
پروژههای نیمهتمام کلید توسعه
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی سیستان و بلوچستان دو ویژگی کلیدی «سند اجرایی توسعه استان» را اعلام کرد و گفت: اول، تمرکز بر اتمام ۶۵ پروژه نیمهتمام اثرگذار به جای تعریف پروژههای جدید، و دوم، انتخاب پروژههایی با تأثیر منطقهای و ملی که توان مالی دولت را در نظر گرفته باشد.
وی از افزایش ۲/۵ برابری اعتبارات برخی پروژهها در سال جاری پس از تصویب این سند خبر داد و گفت: هدف اصلی ما اتمام پروژههای نیمهتمام مهم و مؤثر استان بود. ما ۶۵ پروژه را در این سند تعریف کردیم که کشف جدید نبودند، بلکه پروژههایی بودند که سالها متوقف یا کند شده بودند.
عرب اول دلیل این تمرکز را دو بخش عنوان کرد و گفت: اولاً، طبق قانون برنامه هفتم، وزارتخانهها تا دو پروژه را تمام نکنند، مجوز شروع پروژه جدید ندارند. ثانیاً، تجربه نشان داده پروژههای بزرگ در استان با تأخیرهای طولانی مواجه شدهاند و ما نمیخواستیم به این چرخه ادامه دهیم.
وی از یک دستاورد عملی خبر داد و گفت: پس از تصویب این سند، شاهد افزایش قابل توجه اعتبارات برخی پروژهها بودیم. مثلاً اعتبارات یک کریدور مهم (احتمالاً کریدور شماره ۲) از یک هزار میلیارد تومان در سال گذشته به ۲ هزار و ۴۰۰ میلیارد تومان در سال جاری رسیده؛ یعنی رشد ۲/۵ برابری. این رشد در شرایط عادی حدود ۸ تا ۱۲ درصد است. این افزایش، نتیجه تکلیف مشخصی بود که سند برای دستگاهها ایجاد کرد.
رئیس سازمان مدیریت استان افزود: دومین ویژگی، انتخاب پروژههایی بود که از یک سو، توان مالی دولت را در نظر بگیرد و از سوی دیگر، تأثیر منطقهای و ملی داشته باشد. مانند پروژه راهآهن که نفع آن فقط به سیستان و بلوچستان محدود نمیشود و برای کل شرق کشور حیاتی است.
وی تصریح کرد: از بین حدود ۴۰ پروژه راهآهن ملی، ۱۱ پروژه مرتبط با استان در این سند گنجانده شده است. ما پروژههایی را انتخاب کردیم که هم اثرگذاری بالایی دارند و هم در بازه زمانی دولت چهاردهم (تا پایان سال ۱۴۰۸) قابل انجام باشند.
تعهد زمین ۱۲ هزار هکتاری برای جذب سرمایه
عرب اول به یک ظرفیت ویژه برای تأمین منابع اشاره کرد و گفت: ما با امضای رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور، تعهد دادیم که ۱۲ هزار هکتار از اراضی پیشبینی شده در استان را برای اجرای پروژهها و جذب سرمایه آماده کنیم. این یک پیام واضح به دستگاههای ملی است که استان ظرفیت مشارکت دارد.
تفویض اختیار به استان و تأمین کالای اساسی کشور
وی از اعلام آمادگی استان برای تأمین بخش عمدهای از کالای اساسی کشور به شرط فراهم شدن بسترهای لازم خبر داد.
عرب اول با اشاره به ظرفیت منحصربهفرد استان در کشت محصولات گرمسیری و استراتژیک مانند خرما، تأکید کرد و گفت: اصلیترین محور در اجرای سند توسعه، مسئله تأمین پایدار منابع آبی است.
وی با اشاره به ظرفیت ویژه استان در حوزه کشاورزی گفت: سیستان و بلوچستان یکی از استانهای منحصربهفرد کشور در کشت محصولات گرمسیری و استراتژیک مانند خرماست. اما تمام این ظرفیتها در گرو تأمین پایدار آب است. در حال حاضر، پروژههای مهمی مانند آبرسانی و فاضلاب در دست اجراست، اما مسئله اصلی، همان منبع آبی است.
عرب اول با اشاره به وضعیت رودخانه سیستان توضیح داد و گفت: ورودی آب از سمت افغانستان فقط از یک کانال و پس از سد کهنک انجام میشود. وقتی حتی آب اندکی وارد رودخانه مشترک شود، حجم زیادی از آن به دلیل کمبود زیرساختهای ذخیره و مدیریتی، از دسترس خارج میشود. این مسئله، تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت را با چالش جدی مواجه کرده است.
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی استان تأکید کرد: در سند اجرایی توسعه، مسئله آب به عنوان یک پروژه فرابخشی و ملی دیده شده است. این موضوع فقط مربوط به استان نیست، بلکه امنیت آبی منطقه شرق کشور را تحت تأثیر قرار میدهد. باید با همکاری وزارت نیرو و دستگاههای مرتبط، راهکارهای فنی مانند مدیریت روانآبها، بازچرخانی آب، و استفاده از آبهای غیرمتعارف در دستور کار قرار گیرد.
تأمین انرژی پایدار و ساماندهی سکونتگاهها
وی از برنامههای سند اجرایی توسعه استان در حوزههای مقابله با گرد و غبار، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی و تقویت تبادلات مرزی خبر داد.
عرب اول همچنین از افزایش ۱۳ برابری ظرفیت تولید برق از انرژیهای پاک در استان در صورت اجرای طرحهای مصوب خبر داد.
مقابله با کانونهای گرد و غبار
وی با اشاره به مطالعات تخصصی در این حوزه گفت: کارشناسان در مدت ۱۰ روز، ۲۶ کانون اصلی گرد و غبار در استان را شناسایی کردند. برنامهای اجرایی با محوریت افزایش رطوبت خاک و احیای پوشش گیاهی برای این کانونها طراحی شده است.
عرب اول با اشاره به برخی سکونتگاههای غیررسمی در استان تأکید کرد و گفت: هنر مدیران، ساماندهی مردم و بهبود شرایط زندگی آنهاست. در این سند، برای روستاهایی که حتی فاقد برق هستند، برنامهریزی شده و با همکاری دستگاهقضایی، مجوزهای لازم برای اجرای طرحهای خدماترسانی اخذ شده است.
رئیس سازمان مدیریت استان با اشاره به ظرفیت بیبدیل استان در تولید انرژی بادی و خورشیدی اعلام و عنوان کرد: «هماکنون ظرفیت تولید برق از انرژیهای تجدیدپذیر در استان ۹۱ مگاوات است. با اجرای طرحهای مصوب در سند، از جمله توسعه نیروگاههای بادی و خورشیدی، این ظرفیت به ۱۲۵۰ مگاوات افزایش خواهد یافت. این به معنای رشد نزدیک به ۱۳ برابری است.»
توسعه تبادلات مرزی و رونق اقتصاد منطقای
عرب اول همچنین به برنامه سند برای تقویت زیرساختهای مرزی و تجاری اشاره کرد و گفت: در آخرین نسخه سند، بستهای ویژه برای تسهیل تبادلات مرزی و استفاده از ظرفیت همسایگی با پاکستان و افغانستان گنجانده شده است.
بسته اقدام اجرایی ۱۳ گانه
وی در پایان عنوان کرد: این سند در کنار آییننامه اجرایی، شامل یک بسته اقدام ۱۳گانه است که در دل هر بخش، پروژههای مهم استان با رقم تعیینشده و زمانبندی مشخص گنجانده شده است. این بسته، نقشه راه عملیاتی دستگاههای اجرایی برای سالهای آینده خواهد بود.
انتهای خبر/
