به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «پیام راسک» به نقل از عصر هامون مرتضی محمودی بیان کرد: برای فهم درست دوره دفاع مقدس نباید نگاه خود را تنها به صحنههای نبرد محدود کنیم. جنگ، زمانی که به یک کشور تحمیل میشود، تمام ساختارهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی آن را تحت تأثیر قرار میدهد و دفاع مقدس نیز از همین منظر، تجربهای گسترده برای جامعه ایران بود.
وی افزود: در آن سالها، مسئله فقط دفاع از یک مرز جغرافیایی نبود؛ موضوع اصلی حفظ حق تصمیمگیری مستقل درباره سرنوشت کشور بود. به همین دلیل، بررسی دفاع مقدس بدون توجه به شرایط سیاسی منطقه و مناسبات بینالمللی آن دوران، تصویر کاملی از این مقطع تاریخی ارائه نمیدهد.
استقلال؛ مفهومی که در میدان عمل سنجیده شد
این کارشناس سیاسی ادامه داد: یکی از مفاهیم مهمی که در دوران دفاع مقدس معنای عملی پیدا کرد، استقلال بود. استقلال زمانی معنا پیدا میکند که یک کشور در شرایط فشار بتواند درباره مسائل اساسی خود تصمیم بگیرد و برای حفظ منافع ملی، ظرفیتهای داخلی خود را فعال کند.
وی تصریح کرد: تجربه جنگ نشان داد که وابستگی در حوزههای مختلف میتواند در زمان بحران به یک نقطه آسیبپذیر تبدیل شود. از همین رو، تقویت توان داخلی، افزایش دانش و فناوری، تربیت نیروی انسانی و استفاده از ظرفیتهای بومی را میتوان از جمله تجربههایی دانست که در سالهای جنگ اهمیت بیشتری پیدا کرد.
جنگ فقط در خط مقدم اتفاق نمیافتاد
وی با اشاره به نقش مردم گفت: یکی از ابعاد کمتر دیدهشده دفاع مقدس، نقش جامعه در پشت جبهه بود. اداره زندگی در شرایط جنگ، پشتیبانی از نیروها، کمکهای مردمی و تحمل دشواریهای اقتصادی، همه بخشی از واقعیت آن دوره بود. همین موضوع نشان میدهد که دفاع از کشور صرفاً وظیفه یک مجموعه خاص نیست و در شرایط بحرانی، جامعه نیز بخشی از میدان مسئولیت است. این تجربه از نظر سیاسی و اجتماعی اهمیت زیادی دارد، زیرا نشاندهنده ارتباط میان امنیت ملی و مشارکت عمومی است.
امروز شکل تهدیدها تغییر کرده است
کارشناس سیاسی همچنین با اشاره به شرایط امروز اظهار کرد: تفاوت مهم میان فضای دفاع مقدس و شرایط کنونی، تغییر شکل تهدیدهاست. در دوران جنگ، تهدید اصلی در قالب حمله نظامی قابل مشاهده بود، اما امروز کشورها با مجموعهای از فشارهای سیاسی، اقتصادی، رسانهای، اطلاعاتی و امنیتی مواجه هستند.
وی عنوان کرد: بنابراین شناخت دفاع مقدس نباید به بازخوانی یک دوره تاریخی محدود شود. باید بررسی کرد که جامعه چگونه در برابر یک بحران بزرگ تصمیم گرفت، چگونه ظرفیتهای خود را سازماندهی کرد و چگونه توانست شرایط دشوار را مدیریت کند. این نگاه میتواند برای فهم بسیاری از مسائل امروز نیز مفید باشد.
روایت دفاع مقدس نیازمند نگاه تازه است
محمودی عنوان کرد: یکی از ضرورتهای امروز، تغییر شیوه روایت دفاع مقدس برای نسل جدید است. مخاطب جوان باید بتواند میان اتفاقات آن دوران و پرسشهای امروز خود ارتباط برقرار کند. روایت صرفاً شعاری، بدون ارائه زمینه تاریخی و اجتماعی، نمیتواند همه ابعاد این دوره را منتقل کند. باید از روایتهای شخصی، اسناد، خاطرات، تصاویر و تجربه خانوادهها استفاده کرد و اجازه داد نسل جدید با واقعیتهای آن دوران آشنا شود. هرچه روایت دقیقتر و مستندتر باشد، امکان گفتوگوی جدیتر درباره دفاع مقدس نیز بیشتر خواهد شد.
مهمترین میراث؛ مسئولیت در برابر کشور
این کارشناس سیاسی در ادامه گفت: شاید یکی از مهمترین موضوعاتی که میتوان از دفاع مقدس برای امروز استخراج کرد، مفهوم مسئولیت در برابر کشور است. امنیت، استقلال و انسجام اجتماعی مفاهیمی نیستند که یکبار به دست بیایند و برای همیشه تضمین شوند؛ بلکه حفظ آنها نیازمند آگاهی، مشارکت و احساس مسئولیت نسلهای مختلف است.
وی در پایان افزود: دفاع مقدس متعلق به یک نسل نیست. این دوره بخشی از تاریخ معاصر ایران است و هر نسل باید فرصت داشته باشد آن را با زبان و پرسشهای خودش بشناسد. اگر این اتفاق رخ دهد، دفاع مقدس به تجربهای تاریخی برای شناخت بهتر جامعه، سیاست و مفهوم امنیت ملی تبدیل میشود.
انتهای خبر/
