به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «پیام راسک» به نقل از عصر هامون هادی سمیعی‌فر با اشاره به پایان حضور نظامی آمریکا در عراق بیان کرد: خروج کامل نیروهای آمریکایی از عراق در پایان سپتامبر ۲۰۲۶، پس از بیش از دو دهه حضور نظامی این کشور، یکی از تحولات مهم سال‌های اخیر در معادلات امنیتی و سیاسی غرب آسیا به شمار می‌رود؛ تحولی که آثار آن تنها به مرزهای عراق محدود نخواهد ماند و می‌تواند بر توازن قدرت و ترتیبات امنیتی منطقه نیز تأثیرگذار باشد.
وی افزود: روند خروج نیروهای آمریکایی از عراق در چارچوب توافق میان بغداد و واشنگتن و پایان مأموریت ائتلاف بین‌المللی علیه داعش دنبال شد و در نهایت در ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ به پایان رسید. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، با پایان این مأموریت، مسئولیت اصلی تأمین امنیت و مقابله با تهدیدهای تروریستی بر عهده نیروهای عراقی قرار گرفته است؛ هرچند همکاری‌های امنیتی و اطلاعاتی میان بغداد و واشنگتن به طور کامل متوقف نشده است.
سمیعی‌فر ادامه داد: اگر به تحولات عراق در دو دهه گذشته نگاه کنیم، مشخص می‌شود که حضور نظامی آمریکا یکی از عوامل مهم شکل‌دهنده به معادلات امنیتی این کشور بوده است. از حمله سال ۲۰۰۳ گرفته تا شکل‌گیری ائتلاف بین‌المللی علیه داعش و سپس تغییر مأموریت نیروهای آمریکایی، عراق همواره یکی از مهم‌ترین صحنه‌های حضور و رقابت قدرت‌های خارجی در منطقه بوده است.
وی با بیان اینکه پایان حضور نظامی آمریکا در عراق از سوی جریان‌های مختلف با روایت‌های متفاوتی مورد ارزیابی قرار گرفته است، افزود: در داخل عراق و در میان گروه‌های نزدیک به محور مقاومت، این اتفاق به‌عنوان پایان یک دوره و نشانه‌ای از ناکامی واشنگتن در حفظ حضور نظامی بلندمدت خود تفسیر شده است. در مقابل، مقام‌های آمریکایی و برخی تحلیلگران، خروج را بخشی از روند انتقال مسئولیت امنیتی به نیروهای عراقی و تغییر شکل همکاری‌های امنیتی میان دو کشور عنوان کرده‌اند.
مدرس دانشگاه آزاد اسلامی کنارک تصریح کرد: از منظر جبهه مقاومت، خروج نیروهای آمریکایی را می‌توان یک دستاورد راهبردی دانست؛ زیرا گروه‌های مقاومت در سال‌های گذشته بر ضرورت پایان حضور نیروهای خارجی در عراق تأکید داشتند و حملات به مواضع و پایگاه‌های آمریکایی نیز به یکی از عوامل مؤثر در افزایش هزینه‌های حضور نظامی واشنگتن تبدیل شد.
وی خاطرنشان کرد: پس از ترور سردار قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس در ژانویه ۲۰۲۰، فشار سیاسی و امنیتی برای پایان حضور نیروهای آمریکایی در عراق افزایش یافت. پارلمان عراق نیز پیش از آن، در ژانویه همان سال، بر ضرورت پایان حضور نیروهای خارجی تأکید کرده بود. در سال‌های پس از آن نیز موضوع حضور نیروهای آمریکایی و آینده همکاری‌های امنیتی بغداد و واشنگتن یکی از محورهای مهم مباحث سیاسی عراق بود.
سمیعی‌فر با اشاره به نقش نیروهای مقاومت در تحولات امنیتی عراق اظهار داشت: از نگاه جریان‌های مقاومت اسلامی در عراق، افزایش فشارهای میدانی علیه پایگاه‌ها و نیروهای آمریکایی بخشی از راهبردی بود که هدف آن وادارکردن واشنگتن به پذیرش مطالبه خروج عنوان می‌شد. این جریان‌ها معتقد بودند ادامه حضور نیروهای آمریکایی با اصل حاکمیت ملی عراق سازگار نیست و امنیت این کشور باید توسط نیروهای عراقی تأمین شود.
وی افزود: البته تحلیل دقیق این تحول نیازمند توجه به همه ابعاد آن است و نمی‌توان خروج آمریکا را تنها با یک عامل توضیح داد. توافق‌های سیاسی میان بغداد و واشنگتن، تغییر مأموریت ائتلاف، کاهش تهدید سرزمینی داعش، تحولات داخلی عراق و فشارهای امنیتی بر نیروهای آمریکایی، مجموعه‌ای از عواملی هستند که در شکل‌گیری این روند نقش داشته‌اند.
استاد دانشگاه ادامه داد: از این منظر، خروج آمریکا را باید در چارچوب تغییر مأموریت و ترتیبات امنیتی عراق نیز بررسی کرد. دولت عراق اکنون مسئولیت بیشتری در قبال امنیت، حاکمیت و دفاع از تمامیت ارضی خود بر عهده دارد و این موضوع می‌تواند آزمونی مهم برای ساختارهای امنیتی این کشور باشد.
وی با تأکید بر اینکه پایان حضور نظامی آمریکا لزوماً به معنای پایان نفوذ این کشور در عراق نیست، گفت: نباید میان خروج نیروهای نظامی و پایان کامل نفوذ سیاسی، اقتصادی، دیپلماتیک و امنیتی یک کشور تفاوت قائل نشد. آمریکا همچنان روابط دیپلماتیک و اقتصادی گسترده‌ای با عراق دارد و همکاری‌های اطلاعاتی و آموزشی نیز می‌تواند در قالب‌های جدید ادامه پیدا کند.
گزارش‌های منتشرشده نیز نشان می‌دهد که پس از پایان مأموریت نظامی ائتلاف، همکاری‌های دوجانبه امنیتی و اطلاعاتی میان عراق و آمریکا همچنان موضوعیت دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: «بنابراین، اگر قرار باشد از شکست یا پیروزی سخن گفته شود، باید این مفاهیم را در چارچوب مشخص تعریف کرد. از منظر جریان مقاومت، پایان حضور نظامی آمریکا یک پیروزی راهبردی و تحقق بخشی از مطالبه خروج نیروهای خارجی تلقی می‌شود؛ در مقابل، واشنگتن این تحول را انتقال از مأموریت نظامی ائتلاف به یک رابطه امنیتی دوجانبه و بلندمدت معرفی کرده است.»
استاد دانشگاه آزاد اسلامی کنارک خاطرنشان کرد: آنچه بیش از همه اهمیت دارد، بازگشت تدریجی مسئولیت امنیت عراق به ساختارهای داخلی این کشور است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که ثبات پایدار عراق تنها از مسیر تقویت نهادهای ملی، افزایش توان نیروهای امنیتی و نظامی، کاهش وابستگی به قدرت‌های خارجی و ایجاد اجماع میان جریان‌های سیاسی و اجتماعی این کشور امکان‌پذیر خواهد بود.
سمیعی‌فر اضافه کرد: «خروج نیروهای آمریکایی می‌تواند فرصتی برای عراق باشد تا بر تقویت ظرفیت‌های دفاعی و امنیتی خود تمرکز کند؛ اما درعین‌حال، چالش‌هایی نیز وجود دارد. تهدید هسته‌های داعش همچنان به طور کامل از بین نرفته و برخی گروه‌های مسلح نیز همچنان بخشی از معادلات امنیتی عراق هستند. به همین دلیل، دوران پس از خروج آمریکا نیازمند مدیریت دقیق امنیتی و سیاسی از سوی دولت عراق است.» گزارش‌های اخیر نیز هم‌زمان با خروج نیروهای آمریکایی، درباره احتمال ایجاد خلأهای امنیتی و خطر فعالیت مجدد هسته‌های داعش هشدار داده‌اند.
استاد دانشگاه کنارک تأکید کرد: از نگاه محور مقاومت، این تحول نتیجه ایستادگی و افزایش هزینه‌های حضور آمریکا در منطقه نیز محسوب می‌شود و به همین دلیل از آن به‌عنوان یک دستاورد راهبردی یاد می‌شود؛ بااین‌حال، قضاوت درباره پیامدهای نهایی این خروج نیازمند گذشت زمان و بررسی آثار آن بر امنیت عراق، نقش گروه‌های مسلح، وضعیت داعش و مناسبات بغداد با واشنگتن و دیگر بازیگران منطقه‌ای است.
وی در پایان گفت: خروج آمریکا از عراق را می‌توان پایان یک فصل مهم از حضور نظامی مستقیم این کشور در عراق دانست؛ فصلی که از سال ۲۰۰۳ آغاز شد و طی آن عراق شاهد تحولات گسترده سیاسی، امنیتی و اجتماعی بود. اکنون مسئولیت اصلی بر عهده عراقی‌هاست تا نشان دهند می‌توانند امنیت، حاکمیت و منافع ملی کشورشان را باتکیه‌بر ظرفیت‌های داخلی مدیریت کنند.
انتهای خبر/
