به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «پیام راسک»به نقل از عصر هامون امروزه پزشکان و متخصصان سلامت همواره بر ضرورت پیشگیری، تشخیص زودهنگام و اصلاح سبک زندگی برای کنترل فشار خون تاکید دارند. تغذیه سالم، کاهش مصرف نمک، فعالیت بدنی منظم، دوری از استرس، پرهیز از دخانیات و انجام معاینات دورهای، از مهمترین راهکارهایی هستند که میتوانند به پیشگیری از ابتلا به فشار خون بالا یا کنترل آن کمک کنند.
از آنجا که افزایش آگاهی عمومی در این زمینه نقش مهمی در کاهش بیماریهای قلبی و عروقی دارد،به گفتگوی تفضیلی با عبدالرسول خدمتی مسئول بیماریهای غیرواگیر معاونت بهداشتی دانشکده علوم پزشکی چابهار انجام دادهایم.
مهمترین عوامل خطر ابتلا به فشار خون بالا در جامعه امروز ایران و بهویژه منطقه چابهار چیست؟
مهمترین عوامل خطر ابتلا به فشار خون بالا را میتوان در دو دسته عوامل غیرقابل تعدیل (مانند سن، جنس و سابقه خانوادگی) و عوامل قابل تعدیل (مرتبط با سبک زندگی) طبقهبندی کرد. در جامعه امروز ایران و بهطور خاص در منطقه چابهار، مصرف بالای نمک و چربیهای ناسالم، شیوع کمتحرکی، افزایش نرخ چاقی و اضافه وزن، استرسهای روزمره و مصرف دخانیات از مهمترین عوامل خطر قابل تعدیل هستند.
همچنین الگوهای غذایی محلی که در برخی موارد با مصرف غذاهای پرنمک و پرچرب همراه است، میتواند نقش تشدیدکننده داشته باشد.
برنامهها و اقدامات پیشگیرانهای که در حال حاضر توسط دانشکده علوم پزشکی چابهار برای کنترل و کاهش شیوع فشار خون بالا در دست اجراست، کدامند؟
این معاونت در چارچوب برنامه ملی کنترل بیماریهای غیرواگیر، بسته خدمات پایه سلامت را در سطح شبکه بهداشت و درمان اجرا میکند.
این خدمات شامل ارزیابی دورهای فشار خون تمامی مراجعین، شناسایی افراد در معرض خطر، تشکیل پرونده الکترونیک سلامت در سامانه سیب، ارائه مشاوره تغذیه و روان، و پیگیری مستمر بیماران مبتلا به فشار خون بالا توسط بهورزان، مراقبان سلامت و پزشکان خانواده است.
همچنین برنامههای آموزش گروهی و خودمراقبتی با محوریت پیشگیری و کنترل پرفشاری خون در سطح مراکز جامع سلامت و خانههای بهداشت برگزار میشود.
نقش سبک زندگی (تغذیه، فعالیت بدنی، استرس) در ابتلا به فشار خون بالا و راههای ارتقای آن در جامعه محلی چیست؟
سبک زندگی، مهمترین عامل قابل مداخله در بروز و کنترل فشار خون بالا محسوب میشود. تغذیه ناسالم (بهویژه مصرف بالای نمک و اسیدهای چرب ترانس)، کمتحرکی و استرس مزمن، از محرکهای اصلی افزایش فشار خون هستند.
برای ارتقای سبک زندگی در جامعه محلی، راهکارهایی نظیر آموزش چهرهبهچهره توسط مراقبان سلامت، برگزاری کلاسهای آموزشی در محلات و مساجد، ترویج ورزش همگانی با همکاری شهرداریها و سازمانهای مردمنهاد، کاهش مصرف نمک از طریق آموزش خانوادهها و فرهنگسازی استفاده از جایگزینهای سالم در دستور کار قرار دارد.
در زمینه غربالگری فشار خون، چه برنامههایی برای دسترسی آسانتر و شناسایی افراد در معرض خطر در مناطق دورافتاده و روستایی چابهار دارید؟
در مناطق روستایی و دورافتاده، بهورزان خانههای بهداشت بهعنوان خط مقدم ارائه خدمت، فشار خون تمامی افراد بالای ۳۰ سال را بهصورت دورهای اندازهگیری میکنند. همچنین تیمهای سیار سلامت متشکل از پزشک، ماما و مراقب سلامت بهطور منظم به مناطق صعبالعبور اعزام میشوند.
علاوه بر این، برنامههای بیماریابی فعال با استفاده از دستگاههای فشارسنج دیجیتال و آنروئید در محل تجمعات مردمی، مساجد و بازارها اجرا شده و افراد مشکوک، بلافاصله به مراکز بهداشتی ارجاع داده میشوند.
همکاری بینبخشی در کنترل فشار خون بالا تا چه حد موفق بوده و چه چالشهایی در این زمینه وجود دارد؟
همکاری بینبخشی با ادارات آموزش و پرورش، شهرداریها، صداوسیما و سازمانهای مردمنهاد در زمینه فرهنگسازی و آگاهیبخشی، گامهای مثبتی برداشته شده است.
با این حال، چالشهایی نظیر همکاری محدود برخی دستگاهها، نبود سازوکار منسجم برای تبادل اطلاعات، و کمبود اعتبارات اختصاصی برای برنامههای پیشگیرانه همچنان وجود دارد. انتظار میرود با تقویت کارگروه سلامت و امنیت غذایی شهرستانها، این همکاریها هدفمندتر و مستمرتر دنبال شود.
با توجه به اهمیت فشار خون در سلامت قلب و عروق، چه برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی برای عموم مردم، بهویژه گروههای پرخطر مانند سالمندان و زنان باردار در چابهار در نظر گرفته شده است؟
برنامههای آموزشی بهصورت چهرهبهچهره در مراکز خدمات جامع سلامت و از طریق سفیران سلامت (داوطلبان آموزشدیده) اجرا میشود. برای گروههای پرخطر از جمله سالمندان و زنان باردار، مراقبتهای ویژهای شامل اندازهگیری منظم فشار خون، ارجاع به پزشک و مشاوره تغذیهای و روانشناختی ارائه میگردد.
همچنین محتوای آموزشی از طریق پیامرسانها و کانال رسمی معاونت بهداشتی منتشر میشود. بهمناسبت روز جهانی فشار خون نیز پویشهای اطلاعرسانی و ایستگاههای سنجش فشار خون در سطح شهرها دایر میگردد.
راهکارها و پیشنهادات شما برای افزایش مشارکت مردم در برنامههای پیشگیری و کنترل فشار خون بالا در سطح جامعه چیست؟
افزایش مشارکت مردم نیازمند رویکردی چندوجهی است: نخست، ارتقای سواد سلامت از طریق رسانههای جمعی و شبکههای اجتماعی؛ دوم، بهرهگیری از ظرفیت معتمدین، ائمه جمعه و جماعات، شوراها و دهیاران برای جلب اعتماد عمومی؛ سوم، تسهیل دسترسی به خدمات غربالگری با استقرار ایستگاههای سنجش فشار خون در اماکن پرتردد و چهارم، ارائه مشوقهای اجتماعی برای خانوادههایی که بهطور منظم در برنامههای مراقبتی شرکت میکنند.
در حال حاضر، مهمترین چالشها و موانع در مسیر کنترل فشار خون بالا در چابهار از دیدگاه دانشکده علوم پزشکی چیست؟
مهمترین چالشها عبارتند از کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه تغذیه جهت مشاورههای تخصصی به بیماران، عدم پایبندی برخی بیماران به درمان دارویی و پیگیری مستمر، کمبود منابع مالی برای اجرای گسترده برنامههای غربالگری، محدودیتهای زیرساختی در مناطق دورافتاده و صعبالعبور، و ناهماهنگیهای بینبخشی در اجرای برنامههای پیشگیرانه.
چه پیامی برای مردم در خصوص اهمیت اندازهگیری منظم فشار خون و پایبندی به درمان دارید؟
فشار خون بالا، «قاتل خاموش» نامیده میشود؛ چراکه اغلب بدون علامت است، اما میتواند بهتدریج به قلب، مغز، کلیهها و عروق آسیب جدی وارد کند.
پیام ما به مردم چابهار این است که اندازهگیری منظم فشار خون، حداقل هر شش ماه یکبار، یک اقدام ساده اما حیاتی برای حفظ سلامت قلب و عروق است. در کنار این پایش مستمر، تغییرات سبک زندگی از جمله رژیم غذایی سالم، کاهش مصرف نمک، پرهیز از مصرف الکل و دخانیات، تحرک و فعالیت بدنی و مصرف منظم داروها میتواند فشار خون بالا را کنترل و احتمال خطرات ناشی از آن را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
در صورت تشخیص پرفشاری خون، پایبندی به درمان دارویی و پیروی از توصیههای پزشک، کلید اصلی پیشگیری از عوارض ناتوانکننده و مرگبار آن خواهد بود.
در چشمانداز آینده، مهمترین اهداف و اولویتهای دانشکده علوم پزشکی چابهار در زمینه کنترل بیماریهای غیرواگیر، خصوصاً فشار خون بالا، چیست؟
چشمانداز ما کاهش ۲۵ درصدی شیوع پرفشاری خون کنترلنشده در جمعیت تحت پوشش تا افق ۱۴۱۰، افزایش پوشش غربالگری به بالای ۹۰ درصد در گروههای هدف، تقویت زیرساختهای نظام ارجاع به متخصصین قلب و داخلی، توسعه خدمات مشاوره تغذیه و روانشناسی در سطح مراکز جامع سلامت و گسترش برنامههای خودمراقبتی و توانمندسازی بیماران از طریق آموزش و فناوریهای نوین سلامت است. تحقق این اهداف، نیازمند عزم ملی، همکاری بینبخشی و مشارکت فعالانه خود مردم خواهد بود.
انتهای خبر/
