به گزارش پایگاه خبری تحلیلی «پیام راسک»به نقل از عصر هامون جنوب سیستان و بلوچستان، با اقلیم منحصربهفرد و موقعیت جغرافیایی ویژه، ظرفیتهای بالقوهای برای تبدیل شدن به قطب کشاورزی پایدار و صادرات محصولات استراتژیک دارد. با این حال، چالشهایی نیز دست و پنجه نرم می کند. در همین راستا، خبرنگار پایگاه تحلیلی خبری «عصرهامون» به گفتگوی تفصیلی با توانالله شیرانی، کارشناس جهاد کشاورزی شهرستان چابهار، پرداخته است.
مهمترین چالشهای کشاورزی در مناطق ساحلی، کدامند و چه راهکارهایی برای مقابله با آنها اندیشیده شده است؟
چالشهای زیستمحیطی در این منطقه کاملاً محسوس هستند. یکی از مهمترین آنها فرسایش خندقی یا همان گرگرو است که به شدت به اراضی کشاورزی آسیب میزند. سازمان منابع طبیعی در این زمینه اقداماتی را برای جلوگیری از گسترش این پدیده آغاز کرده است.
از سوی دیگر، مسئله شوری خاک نیز که در اراضی ساحلی و دشتهای اطراف شدت بیشتری دارد، نیازمند توجه ویژه است. جهاد کشاورزی با ترویج استفاده از کودهای میکروبی به جای کودهای شیمیایی ماکرو، که باعث افزایش شوری خاک میشوند، و همچنین تشویق کشاورزان به استفاده از روشهای نوین آبیاری مانند آبیاری قطرهای، در جهت کاهش شوری خاک گام برداشته است.
علاوه بر این، استفاده از کودهای عالی (آلی) نیز به عنوان یک راهکار پایدار برای بهبود کیفیت خاک و کاهش شوری معرفی و آموزش داده میشود. در اراضی دیم نیز، حفظ بقایای گیاهی و بقایای ایستاده پس از برداشت محصول، به عنوان مانعی در برابر فرسایش بادی و آبی، به کشاورزان آموزش داده میشود تا از تخریب خاک جلوگیری کنند.
مدیریت منابع آبی، به خصوص در شرایط کمبود و هدررفت آب، یکی دیگر از دغدغههای اصلی است. در این زمینه چه اقداماتی انجام شده است؟
در مناطق سیلابی بند سارهایی توسط کشاورزان ایجاد شده که سالانه حجم عظیمی از روانآبها، که بسته به میزان بارندگی میتواند به میلیونها متر مکعب برسد، بدون استفاده به سمت دریا هدایت میشود. در این شرایط، بندهای خاکی و سدهای کوچک محلی نقش حیاتی در ذخیره این آبها ایفا میکنند.
کشاورزان منطقه با تکیه بر دانش بومی و تجربه چندین ساله خود، این روانآبها را به سمت بندها هدایت کرده و پس از ذخیرهسازی، در فصول خشک سال از آن برای آبیاری مزارع استفاده میکنند.
جهاد کشاورزی نیز در راستای حمایت از این اقدامات، اقدام به تأمین ادوات و ماشینآلات لازم برای ترمیم و حفر این بندها کرده است. همچنین، حفر هوتکها که نوعی گودالهای بزرگ برای ذخیره آب هستند، به عنوان یک تکنیک سنتی و کارآمد در حال احیا و توسعه است تا بتوانیم روانآبهای فصلی را برای مصارف کشاورزی ذخیره کنیم.
با توجه به ظرفیتهای بالقوه منطقه، اولویتهای سرمایهگذاری و توسعهای جهاد کشاورزی در چه حوزههایی قرار دارد؟
اولویت اول و مهمترین پروژه در دست اقدام، تسریع در تکمیل و راهاندازی شبکه انتقال آب سد زیردان است. این سد پتانسیل تأمین آب پایدار برای بسیاری از اراضی منطقه را دارد.
در گام بعدی، تمرکز بر جذب سرمایهگذارانی است که تجربه احداث گلخانههای مدرن در سایر نقاط کشور را دارند. هدف ما انتقال دانش فنی و تکنولوژیهای روز به منطقه است تا بتوانیم کشت محصولات گلخانهای را توسعه دهیم.
همچنین، شناسایی و جذب سرمایهگذاران در حوزه صنایع تبدیلی مرتبط با محصولات باغی، به ویژه آجیل و خشکبار، در دستور کار قرار دارد تا ارزش افزوده بیشتری برای محصولات تولیدی منطقه ایجاد شود.
محصول موز در چابهار شهرت خاصی پیدا کرده است. چه ویژگیهایی این محصول را از نمونههای مشابه متمایز میکند؟
موز چابهار مزیت رقابتی بسیار مهمی دارد و آن سلامت و تازگی آن است. به دلیل شرایط اقلیمی مناسب و کنترلهای بهداشتی، موز این منطقه در طول فرآیند کاشت تا برداشت، بدون استفاده از سموم و مواد شیمیایی مضر تولید میشود. این امر باعث میشود که موز چابهار نه تنها سالمتر، بلکه طعم و عطر دلپذیرتری نسبت به موزهای وارداتی داشته باشد.
منطقه به دلیل شرایط آب و هوایی، کمتر مستعد آفات و بیماریهای رایج است که نیاز به سمپاشی را کاهش میدهد. این مزیت، موقعیت ویژهای به موز چابهار در بازار داخلی و حتی بازارهای صادراتی میبخشد.
فراتر از موز، چه محصولات دیگری در جنوب استان، به ویژه در چابهار و زرآباد، پتانسیل رشد و توسعه دارند؟
علاوه بر میوههای استوایی مانند موز، انبه، و پاپایا که به دلیل شرایط اقلیمی در این منطقه به خوبی رشد میکنند، پتانسیل بالایی برای کشت گیاهان دارویی و صنعتی نیز وجود دارد. کشت آزمایشی گیاهانی مانند زنجبیل در گلخانههای خانگی موفقیتآمیز بوده است.
با این حال، برای توسعه پایدار این محصولات، نیازمند انجام تحقیقات گستردهتر با همکاری دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی هستیم. شناسایی ارقام پربازده، تعیین بهترین تاریخ کشت، و فرمولاسیونهای بهینه، اطلاعاتی است که به کشاورزان کمک میکند تا در این حوزه موفقتر عمل کنند.
موقعیت استراتژیک چابهار به عنوان یک منطقه آزاد و هممرز با آبهای آزاد، چه نقشی در توسعه صادرات محصولات کشاورزی ایفا میکند؟
موقعیت جغرافیایی چابهار، به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران و هممرز بودن با کشورهای حوزه خلیج فارس، فرصتی استثنایی برای صادرات محصولات کشاورزی فراهم کرده است. این منطقه به دلیل دسترسی آسان به بازارهای کشورهای واردکننده مواد غذایی، میتواند نقش مهمی در تأمین نیازهای این بازارها ایفا کند.
همچنین، نزدیکی به بازارهای بینالمللی، هزینههای حمل و نقل را کاهش داده و رقابتپذیری محصولات را افزایش میدهد. با این حال، برای تحقق کامل این پتانسیل، نیازمند هماهنگی بیشتر بین بخشهای تولید، بازرگانی و لجستیک هستیم.
با توجه به هزینههای تولید پایینتر در منطقه، چشمانداز اقتصادی کشاورزان در صورت بهبود دسترسی به بازار چگونه خواهد بود؟
در حال حاضر، هزینههای تولید در منطقه، به خصوص در زمینه نیروی کار و حمل و نقل داخلی، نسبت به بسیاری از نقاط دیگر کشور پایینتر است. اگر بتوانیم چالش دسترسی به بازارهای فروش، چه در داخل و چه در خارج از کشور، را حل کنیم، قطعاً درآمد کشاورزان به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت و چرخه اقتصادی کشاورزی در منطقه رونق خواهد گرفت. تمرکز بر توسعه صنایع تبدیلی نیز به این امر کمک شایانی خواهد کرد.
در مورد زنجیره تأمین محصولاتی مانند موز و انبه، وضعیت چگونه است و چه صنایعی میتوانند تکمیلکننده این زنجیره باشند؟
برای محصولات محبوبی مانند موز و انبه، خوشبختانه، مراحل اولیه زنجیره تأمین، شامل برداشت، بستهبندی و حتی فرآوریهای اولیه، در خود چابهار انجام میشود. این نشاندهنده پتانسیل بالای منطقه در این زمینه است.
با این حال، برای ایجاد ارزش افزوده بیشتر و جلوگیری از ضایعات، احداث صنایع تبدیلی پیشرفتهتر، مانند کارخانههای تولید چیپس میوه، پوره میوه، و اسانس، امری ضروری است. این صنایع میتوانند محصولات جانبی ارزشمندی تولید کرده و درآمد کشاورزان را افزایش دهند.
در نهایت، در مورد بهکارگیری فناوریهای نوین مانند روشهای نوین آبیاری و گلخانههای مدرن، چه گامهایی برداشته شده است؟
در سالهای اخیر، شاهد تلاشهایی در زمینه ترویج روشهای نوین آبیاری بودهایم که با استقبال کشاورزان نیز روبرو شده است. این روشها به دلیل صرفهجویی در مصرف آب و انرژی، و همچنین افزایش بهرهوری، از اهمیت بالایی برخوردارند.
در حوزه گلخانههای مدرن نیز، با برگزاری بازدیدهای میدانی از مزارع موفق در داخل و خارج از کشور، تلاش میکنیم تا دانش فنی و تکنولوژیهای روز را به منطقه منتقل کنیم.
حضور فعالان موفق خارجی و داخلی، مانند گلخانهدار ترک که از تکنولوژی هلندی استفاده کرده، میتواند الگوی مناسبی برای توسعه گلخانههای مدرن در چابهار باشد. امیدواریم با حمایتهای بیشتر، شاهد تحول چشمگیری در این بخش باشیم.
انتهای خبر/
